Select Page

Συνέντευξη με τον John D’Agata

Συνέντευξη με τον John D’Agata

Τζον, καλώς ήρθες στο Chalice! Θέλουμε να σε ευχαριστήσουμε για αυτή τη συνέντευξη και τη δυνατότητα που δίνεις στους αναγνώστες μας να μάθουν για σένα και το λογοτεχνικό σου έργο. Ποιες ήταν οι εντυπώσεις σου από το πρόσφατο ταξίδι σου στην Ελλάδα; Ήταν ένα είδος λογοτεχνικού προσκυνήματος; 

Αγαπώ την Ελλάδα. Έχω κάνει τρία ταξίδια στη χώρα σας τα τελευταία δύο χρόνια και σχεδιάζω να επιστρέψω άλλες δύο φορές μέχρι τον μεθεπόμενο Δεκέμβρη. Πάντα ακολουθώ ένα εξουθενωτικό πρόγραμμα όταν επισκέπτομαι την Ελλάδα και η τελευταία επίσκεψη δεν αποτελεί εξαίρεση καθώς περπάτησα από τη Τανάγρα στη Χαιρώνεια για δύο μέρες. Είναι μια απόσταση μονάχα 50 μιλίων αλλά και πάλι με εξουθένωσε – όπως μπορείς να βεβαιώσεις και εσύ καθώς με συνόδευσες σε εκείνο το οδοιπορικό.

Σκοπός μου ήταν να επαναλάβω ένα ταξίδι που έκανε ο Πλούταρχος στις αρχές περίπου του 2ου αιώνα μόλις έμαθε ότι η μόλις δύο χρονών κόρη του είχε πεθάνει. Ένα ερώτημα που προβληματίζει τους μελετητές είναι το αν έφυγε απευθείας από τη Τανάγρα για τη Χαιρώνεια για να συμπαρασταθεί στη γυναίκα του ή αν έμεινε εκεί για να τελειώσει τις δουλειές του.  Ένα πασίγνωστο παρηγορητικό γράμμα το οποίο έστειλε στη γυναίκα του μας δείχνει ότι μάλλον έμεινε στη Τανάγρα αντί να κάνει το καθήκον του ως σύζυγος. Ωστόσο είναι πιθανό να έγραψε το γράμμα αρκετά μετά από το θάνατο της κόρης του ως λογοτεχνική άσκηση. Ήθελα να κάνω το οδοιπορικό για να δω πόσο δύσκολο θα ήταν για αυτόν να επιστρέψει κατευθείαν στο σπίτι του. Το συμπέρασμά μου είναι ότι θα ήταν αρκετά δύσκολο και εξουθενωτικό.

Ποια είναι η σχέση σου με την Ελληνική λογοτεχνία και πολιτισμό; Αποτελούν έμπνευση για σένα;

Ειδικεύτηκα στην Κλασσική Λογοτεχνία στο κολέγιο, συνεπώς οτιδήποτε έχω καταφέρει είναι επηρεασμένο από όσα έχω μάθει από τους Έλληνες και Ρωμαίους συγγραφείς. Το αστείο της υπόθεσης είναι πως όταν μελετούσα Λατινική και Ελληνική λογοτεχνία, ενδιαφερόμουν μονάχα για τον πεζό λόγο. Δεν ξέρω γιατί αλλά είναι γεγονός. Χρόνια αργότερα, όταν άρχισα να γράφω, αμέσως στράφηκα στο δοκίμιο θεωρώντας το λογοτεχνικό είδος που θα μπορούσε να μου προσφέρει τη μεγαλύτερη άνεση για να δουλέψω. Εκείνη την περίοδο ωστόσο δεν ήξερα το λόγο αυτής της προτίμησης επειδή το δοκίμιο δεν αποτελούσε φυσικά μια ιδιαίτερα δημοφιλή λογοτεχνική μορφή έκφρασης.

Τώρα συνειδητοποιώ πως αισθάνομαι τόσο οικεία γράφοντας δοκίμια επειδή ως φοιτητής ήταν το είδος που προτιμούσα να διαβάζω στα Ελληνικά και τα Λατινικά. Όλα αυτά τα δοκίμια, οι διάλογοι, τα γράμματα και οι φιλοσοφίες που διάβαζα ως παιδί σταδιακά με προετοίμασαν για μια ζωή ως συγγραφέα. Ήταν η καλύτερη εκπαίδευση που θα μπορούσα να έχω και ωστόσο εκείνη την εποχή δεν είχα ιδέα ότι τη λάμβανα.

Ποιες είναι οι αγαπημένοι σου Έλληνες συγγραφείς;

Ο Πλούταρχος, ο Ηρόδοτος και ο Θουκυδίδης – με αυτή τη σειρά.

Πότε αποφάσισες να γίνεις συγγραφέας;

 Άρχισα να γράφω στο κολέγιο, μόλις αποφάσισα να μη γίνω κλασικιστής. Ήθελα να πάρω μια δεύτερη ειδίκευση και έτσι πρόσθεσα την Αγγλική Λογοτεχνία. Έπρεπε να πάρω μερικά μαθήματα επιλογής και έτσι αποφάσισα να διαλέξω κι ένα μάθημα δημιουργικής γραφής. Για να είμαι ειλικρινής, δεν είχα μεγάλο ενδιαφέρον για τη συγγραφή. Είχα απλά ακούσει ότι ήταν εύκολη. Έτσι κατευθύνθηκα αρχικά στο μάθημα του μυθιστορήματος αλλά οι θέσεις είχαν συμπληρωθεί όπως συμβαίνει συνήθως στα κολέγια. Έπειτα θέλησα να πάρω το μάθημα ποίησης αλλά και σε αυτό δεν υπήρχαν κενές θέσεις. Ωστόσο το μάθημα μη λογοτεχνικού πεζογραφήματος (nonfiction) ήταν ακόμα ανοικτό. Δεν είχα ιδέα περί τίνος πρόκειται αλλά μόλις μπήκα στη τάξη και άρχισα να διαβάζω το υλικό που μας είχε δοθεί συνειδητοποίησα ότι ήταν ίδιο με τα κείμενα που μου άρεσα να διαβάζω στα Ελληνικά και τα Λατινικά. Ήμουν έκπληκτος για το ότι μπορούσα να γράφω με τον ίδιο τρόπο που έγραφαν οι φίλοι μου από την Ελλάδα και τη Ρώμη και έτσι αφοσιώθηκα από εκείνη τη μέρα στο συγκεριμένο είδος.

Έχεις δημοσιεύσει έξι βιβλία ως τώρα. Πες μας για αυτά.

Τα τρία είναι συλλογές δοκιμίων. Τα υπόλοιπα είναι μέρη μια τρίτομης σειράς ιστοριών με τη μορφή δοκιμίου. Όπως βλέπετε είμαι παθιασμένος με το δοκίμιο.

 

Το είδος που υπηρετείς συχνά αναφέρεται ως μη λογοτεχνικό πεζογράφημα (nonfiction). Συμφωνείς με τον ορισμό; Τι ιδιαίτερο έχει ως είδος;

Δεν χρησιμοποιώ τον όρο nonfiction. Προτιμώ τον όρο δοκίμιο. Το “Nonfiction” είναι ένας όρος που δημιουργήθηκε στην αρχή του αιώνα από έναν προκατειλημμένο βιβλιοθηκάριο στην Αγγλία, ο οποίος ήθελε να κάνει διακρίσεις σε βάρος της λογοτεχνίας επειδή πίστευε ότι ήταν μια κατώτερη και επικίνδυνη λογοτεχνική μορφή. Έτσι ο όρος “nonfiction” προέκυψε όχι ως εργαλείο με το οποίο μπορούμε περαιτέρω να ορίσουμε και να εξερευνήσουμε το είδος αλλά αντίθετα ως μέσο για να διαχωρίσουμε την «αποδεκτή» από την «μη αποδεκτή» λογοτεχνία. Δεν θέλω το είδος μου να συνδεθεί με μια τέτοιου είδους άγνοια.

Εξάλλου, έχουμε τον όρο «δοκίμιο» (“essay”) στη διάθεσή μας από τον 16ο αιώνα, όταν κι επινοήθηκε από τον Michel de Montaigne στη Γαλλία. Βέβαια και νωρίτερα μπορούμε να αναγνωρίσουμε δοκίμια ως κείμενα που λειτούργησαν διαφορετικά από την ποίηση ή το πεζό. Το δοκίμιο είναι κάτι που προσπαθεί να ανιχνεύσει την εξέλιξη του ανθρώπινου μυαλού καθώς αυτό υποκύπτει σε νέες ιδέες, συναισθήματα και μνήμες. Αναπαράγει τη δραστηριότητα της ανθρώπινης σκέψης και αυτό το κάνει ξεχωριστό. Για αυτό το λόγο πιστεύω ότι είναι το πιο προσωπικό λογοτεχνικό είδος. Ένα δοκίμιο είναι μια πρόσκληση για να εισχωρήσεις στο μυαλό κάποιου άλλου.

Τι σε ωθεί να αρχίσεις να γράφεις;

Ενδιαφέρουσα ερώτηση. Συνήθως όταν νομίζω ότι έχω εξαντλήσει την έρευνα μου σε ένα θέμα. Αισθάνομαι έτοιμος να γράψω μόνο αν ο εγκέφαλός μου έχει διαποτιστεί τόσο με ένα θέμα ώστε το ονειρεύομαι ακόμα και χωρίς να το επιδιώκω. Μόνο τότε αισθάνομαι αρκετά άνετα για να αρχίσω να γράφω. Επίσης συνήθως αποσπώμαι αρκετά εύκολα από την έρευνα ώστε να την κάνω ταυτόχρονα με το γράψιμο. Όσον αφορά το νέο μου συγγραφικό εγχείρημα,  δεν έχω φτάσει ακόμα στο σημείο που θέλω ώστε να αρχίσω να γράφω. Έτσι θα χρειαστώ άλλα δύο ταξίδια στην Ελλάδα.

Διδάσκεις συγγραφή εδώ και χρόνια ενώ αυτή τη στιγμή διευθύνεις το Πρόγραμμα Συγγραφής Δοκιμίου στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα. Είναι δύσκολο να διδάσκεις κάποιον πώς να γράφει; 

Πιστεύω στο ταλέντο. Αν κάποιος το έχει τότε νομίζω πως η δουλειά μου έχει απλά να κάνει με το να τον βοηθήσω να βελτιώσει την ικανότητές του με τέτοιο τρόπο ώστε η φωνή του να λάμψει. Το μόνο δύσκολο πράγμα είναι να κατευθύνω τους φοιτητές να γράφουν για τους εαυτούς τους και όχι για τους αγαπημένους τους συγγραφείς.

Τι θα συμβούλευες ένα νέο συγγραφέα; 

Συνήθως στα τμήματα δημιουργικής γραφής μας λένε να γράφουμε για όσα γνωρίζουμε. Διαφωνώ με αυτό. Πιστεύω ότι πρέπει να γράψουμε για όσα δεν γνωρίζουμε. Να γράψουμε για αυτά που μας συναρπάζουν, τρομάζουν ή μπερδεύουν. Πιστεύω πως η πράξη της ανακάλυψης είναι η σπουδαιότερη κινητήρια δύναμη του γραψίματος. Ως αναγνώστες μπορούμε να αντιληφθούμε την παρουσία μιας συνείδησης που βιώνει στα αλήθεια την έκπληξη καθώς γράφει. Αυτή είναι για μένα η πιο συναρπαστική εμπειρία ανάγνωσης.

Ποια είναι η μεγαλύτερη δυσκολία στην γραφή;

Να αρχίσεις κάτι καινούριο. Και έπειτα, να ξέρεις πότε να σταματήσεις.

Διαβάζεις τις κριτικές των βιβλίων σου; Πως διαχειρίζεσαι τις θετικές και τις αρνητικές κριτικές;

Όχι, δεν τις διαβάζω. Ούτε επιτρέπω στον εκδότη μου να μου στέλνει τις αρνητικές. Για κάποιο λόγο θεωρούμαι αμφιλεγόμενος συγγραφέας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έτσι έχουν γραφτεί πολλές κριτικές και κάποιες μάλιστα αρκετά σκληρές για τα δύο τελευταία μου βιβλία. Φαίνεται πως όλοι έχουν κάτι να πουν για τα βιβλία με τα οποία διαφωνούν!

Και για να είμαι ειλικρινής, δεν καταφέρνω να διαχειριστώ καλά τις κριτικές, ακόμα και αν δεν ξέρω τι έχει γραφτεί. Όμως αυτό που με βοηθάει να τις αντιμετωπίσω είναι η διδασκαλία, επειδή πιστεύω πως είναι σημαντικό να δείξεις στους φοιτητές ότι είναι εφικτό να δεχτούν σκληρή κριτική χωρίς να την αφήσουν να τους συνθλίψει. Έτσι φοράω ένα χαρούμενο προσωπείο.

Είναι σημαντικό να ξέρεις πώς να αντιμετωπίζεις επιτυχώς την έκφραση των φόβων των άλλων ανθρώπων ανεξάρτητα με το τι κάνεις στη δική σου ζωή. Νομίζω πως αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους καλλιτέχνες. Έτσι προσπαθώ να το διδάξω στους μαθητές μου όσο πιο νωρίς γίνεται. Θα προτιμούσα να βιώσουν την πιο σκληρή κριτική στη τάξη μου αντί για το εξώφυλλο των New York TimesΈτσι τα μαθήματά μου θεωρούνται αρκετά απαιτητικά και ενίοτε ακόμα και σκληρά. Αλλά είμαι αυστηρός μαζί τους επειδή τους αγαπώ και τους σέβομαι ως καλλιτέχνες και ξέρω πως μπορούν να το χειριστούν. Ακόμα και αν δεν μπορούν, υπάρχει ένα δίχτυ ασφαλείας στη τάξη που απουσιάζει όταν δουλεύεις ως ανεξάρτητος συγγραφέας στον πραγματικό κόσμο. Προτιμώ να σκοντάψουν ενώ είμαι κοντά τους και μπορώ να τους βοηθήσω να σηκωθούν.

Πως μπορούν οι αναγνώστες μας να ανακαλύψουν περισσότερα για σένα και τη δουλειάς σου;

Μπορούν να τα διαβάσουν φυσικά αν έχουν τη δυνατότητα να διαβάσουν στα Αγγλικά. Δυστυχώς δεν έχει μεταφραστεί κάποιο βιβλίο μου στα Ελληνικά. Αλλά ίσως θα μπορούσες να μεταφράσεις εσύ ένα από αυτά, Μάνο.

Σε ευχαριστούμε που μας αφιέρωσες λίγο από τον πολύτιμο χρόνο σου για τη συνέντευξη Τζον! Ελπίζουμε να σε δούμε σύντομα ξανά στην Ελλάδα!

The following two tabs change content below.

Κουνουγάκης Μάνος

Γεννήθηκε το 1985 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι απόφοιτος του τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο πανεπιστήμιο του Έσσεξ με ειδίκευση στην Αμερικάνικη Λογοτεχνία. Η διδακτορική του έρευνα εστιάζει στις τραγωδίες της Αγγλικής Παλινόρθωσης. Συγγραφικά ασχολείται με το διήγημα, την ποίηση και τη θεατρική γραφή. Κείμενα, άρθρα και μεταφράσεις του έχουν εκδοθεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ανήκει στη τριμελή συντακτική ομάδα του περιοδικού Prachya Review, από το Mπαγκλαντές. (www.prachyareview.com/)

Latest posts by Κουνουγάκης Μάνος (see all)

About The Author

Γεννήθηκε το 1985 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι απόφοιτος του τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο πανεπιστήμιο του Έσσεξ με ειδίκευση στην Αμερικάνικη Λογοτεχνία. Η διδακτορική του έρευνα εστιάζει στις τραγωδίες της Αγγλικής Παλινόρθωσης. Συγγραφικά ασχολείται με το διήγημα, την ποίηση και τη θεατρική γραφή. Κείμενα, άρθρα και μεταφράσεις του έχουν εκδοθεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ανήκει στη τριμελή συντακτική ομάδα του περιοδικού Prachya Review, από το Mπαγκλαντές. (www.prachyareview.com/)

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *