Select Page

Αμίρι Μπαράκα

Αμίρι Μπαράκα


Ο Αμίρι Μπαράκα (Amiri Baraka), ήταν γνωστός θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και κριτικός μουσικής. Θεωρείται από τους πλέον καταξιωμένους αφροαμερικανούς συγγραφείς. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της Aφροαμερικανικής Λογοτεχνίας ενώ σημαντικός ήταν και ο ρόλος του ως πολιτικού ακτιβιστή.

Γεννήθηκε στο Newark του Νιου Τζέρσεϊ στις 7 Οκτωβρίου 1934 από γονείς που ανήκαν στην μέση αστική τάξη και οι οποίοι του έδωσαν το όνομα Everett LeRoy Jones. Αν και είχε έντονη εφηβεία που συχνά τον οδηγούσε σε ασυνήθιστη συμπεριφορά, υπήρξε εξαιρετικός μαθητής, καταφέρνοντας μάλιστα να αποφοιτήσει μόλις στην ηλικία των 15 ετών. Το 1951 εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο του Rutgers. Ωστόσο μετά από δυο χρόνια αναγκάστηκε να μεταγραφεί σε αυτό του Howard στην Ουάσινγκτον. Η δυσκολία του όμως να ενταχθεί στη συντηρητική για τα δεδομένα του ακαδημαϊκή κοινότητα τον ανάγκασε να διακόψει τις σπουδές του το 1954. Σε αυτά τα δύο χρόνια πρόλαβε να διδαχθεί από μερικούς σημαντικούς αφροαμερικάνους ακαδημαϊκούς όπως ο Nathan Scott Jr και ο Franklin Frazier. Επίσης τα εξωσχολικά μαθήματα με το μουσικό της τζαζ, συγγραφέα και κριτικό Sterling Brown τον εισήγαγε στα μυστικά της μουσικής των μαύρων.

Έπειτα κατατάχθηκε στην αεροπορία όπου υπηρέτησε για τρία χρόνια στο Πουέρτο Ρίκο. Μετά την απόλυσή του πήγε στη Νέα Υόρκη. Εγκαταστάθηκε στο Μανχάταν, στην περιοχή Greenwich Village όπου ανθούσε η Βeat με σημαντικούς συγγραφείς και μουσικούς όπως οι Allan Ginsberg, Gregory Corso και Thelonius Monk. Εκεί ο Μπαράκα καθιερώθηκε ως κριτικός μουσικής γράφοντας για τη τζαζ σε περιοδικά της εποχής όπως τα Downbeat και Metronome. Εκεί γνώρισε και γυναίκα του, Hettie Roberta Cohen, η οποία ήταν λευκή και εβραϊκής καταγωγής. Μαζί ίδρυσαν το περιοδικό Yugen, το οποίο ανάμεσα σε άλλα προώθησε και την ποίηση της Beat. Σταδιακά άρχισε να γίνεται γνωστός και ως ποιητής.

Το 1961 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή, Preface to a Twenty Volume Suicide Note. Έγινε δεχτή με ενθουσιασμό από κοινό και κριτικούς, οι οποίοι εξήραν τις τεχνικές καινοτομίες των ποιημάτων. Στις αρχές τις δεκαετίες του 1960 η φήμη του είχε εξαπλωθεί τόσο πολύ που απόκτησε το προσωνύμιο King of the Village, εμπνευσμένο από το γαλλικό νόημα του ονόματος του. Το ποίημα «1 Ιανουαρίου 1959: Φιντέλ Κάστρο» οδήγησε στην πρόσκλησή του στην Κούβα. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε το 1960. Κατά τη διάρκεια της συνάντησε πολλούς στρατευμένους συγγραφείς, καλλιτέχνες και διανοούμενους, οι οποίοι άσκησαν κριτική στη τέχνη και τις πολιτικές του πεποιθήσεις. Ο Μπαράκα τους απάντησε στο ”Cuba Libre” που έγραψε το 1961: «Συμφωνώ μαζί σας. Όμως είμαι απλά ένας ποιητής… τι μπορώ να κάνω; Γράφω, αυτό είναι όλο. Ούτε καν με ενδιαφέρει η πολιτική.»  Του απάντησε ο Μεξικανός ποιητής Jaime Shelly: «Θέλεις να καλλιεργήσεις τη ψυχή σου; Σε αυτή την ασχήμια που ζούμε θέλεις να καλλιεργήσεις τη ψυχή σου; Λοιπόν, έχουμε εκατομμύρια ανθρώπους να ταΐσουμε και αυτό με συγκινεί αρκετά για να γράψω ποιήματα.» Τελικά όλα αυτά τα επιχειρήματα και η κριτική έκαναν τον Μπαράκα να αλλάξει στάση και να γίνει ένας πολιτικά ενεργός καλλιτέχνης που υποστήριξε θερμά τα δικαιώματα των μαύρων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Εκείνη τη περίοδο έγραψε δοκίμια, μια δεύτερη ποιητική συλλογή που ονομάστηκε “Home” και πολλά θεατρικά έργα όπως τα «The Slave» και «The Toilet». To πιο γνωστό, το οποίο έτυχε και μεγάλης αναγνώρισης και τον καθιέρωσε ως σημαντικό θεατρικό συγγραφέα ήταν το “Dutchman”.

Ο Μπαράκα υπήρξε θαυμαστής του Μάλκομ X και των αγώνων του για τα δικαιώματα των μαύρων. Σοκαρισμένος από τη δολοφονία του εγκατέλειψε το σπίτι του στο Greenwich Village και εγκαταστάθηκε στο Χάρλεμ. Εκεί ίδρυσε το κίνημα των Μαύρων Τεχνών, το οποίο έπαιξε εξέχοντα ρόλο στην ανάπτυξη της αφροαμερικανικής λογοτεχνίας και τέχνης. Ως αρχή του κινήματος θεωρείται η δημιουργία του Black Arts Repertory Theatre/School από το Μπαράκα. Κάποιες από τις δράσεις του κινήματος ήταν η ενθάρρυνση και βοήθεια στους αφροαμερικανούς να ιδρύσουν τους δικούς τους εκδοτικούς οίκους, καλλιτεχνικούς οργανισμούς και περιοδικά. Επίσης συνέβαλε καθοριστικά στην δημιουργία προγραμμάτων Αφροαμερικάνικων Σπουδών σε διάφορα πανεπιστήμια. Συμπαραστάτες του σε αυτή την προσπάθεια υπήρξαν πολλοί σημαντικοί συγγραφείς όπως οι Maya Angelou, Sonia Sanchez και Nikki Giovanni. Η επιτυχία του κινήματος ήταν μεγάλη. Ενέπνευσε πολλούς μαύρους να γράψουν, συνέβαλε στην αναγνώριση της αξίας της Αφροαμερικάνικης Λογοτεχνίας και συνέβαλε ώστε και άλλες εθνικές μειονότητες της Αμερικής να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.

Το 1966 μετακόμισε στο Newark.όπου ίδρυσε το ίδρυμα τεχνών “Spirit House”. Την ίδια χρονιά παντρεύτηκε τη δεύτερη γυναίκα του Sylvia Robinson. Την επόμενο έτος δημοσίευσε το “Tales” μια συλλογή ιμπρεσσιονιστικών και υπερρεαλιστικών κειμένων. Εκείνη την περίοδο ασπάστηκε την αφρικάνικη φιλοσοφία της Kawaida και άλλαξε το όνομα του από LeRoy Jones σε Imamu Amear Baraka. Οι σημασίες και η καταγωγή των ονομάτων του έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον. Το imamu σημαίνει πνευματικός αρχηγός στα σουαχίλι, το amear ιμάμης στα αραβικά ενώ το baraka «ευλογία». Τελικά το imamu το μετέτρεψε αργότερα σε amiri που σημαίνει πρίγκιπας.

Σταδιακά άρχισε να απομακρύνεται από το Κίνημα των Μαύρων Τεχνών. Το 1974 μάλιστα αποκήρυξε το κίνημα του Μαύρου Εθνικισμού θεωρώντας το ως ρατσιστικό. Ο ίδιος έγραψε: «…το να λες ότι όσοι δεν είναι μαύροι είναι εχθροί μας είναι άρρωστο και εγκληματικό, στην πραγματικότητα μια μορφή φασισμού». Έπειτα στράφηκε στο Μαρξισμό γράφοντας ποιήματα και θεατρικά έργα εμπνευσμένα από αυτόν όπως τα Hard Facts, Poetry for the Advanced, and What Was the Relationship of the Lone Ranger. Έγραψε επίσης ένα βιβλίο με Μαρξιστικά δοκίμια το οποίο το ονόμασε Daggers and Javelins. Ο ίδιος υποστήριξε πως οι προθέσεις του ως Μαρξιστής καλλιτέχνη είναι οι ίδιες που είχε ως μαύρος εθνικιστής, να χρησιμοποιήσει δηλαδή τη τέχνη ως όπλο για την επανάσταση και την αλλαγή. 

Από το 1980 και μετά δίδαξε Αφροαμερικάνικη Λογοτεχνία σε πανεπιστήμια όπως το Columbia και το Rutgers ενώ δε σταμάτησε και τη λογοτεχνική του παραγωγή. Ολοκλήρωσε έξι ποιητικές συλλογές όπως τα Wise, Why’s Y’s και The Book of Monk καθώς και μια συλλογή σύντομων ιστοριών, Tales of the Out & the Gone. Επίσης του απονεμήθηκαν σημαντικά βραβεία και τιμητικές διακρίσεις από διάφορους οργανισμούς όπως οι GuggenheimFoundation, BeforeColumbusFoundation, theNationalEndowmentofArtsκαι το βραβείο LangstonHughes. Επιπλέον διατέλεσε Poet Laureate του Νιου Τζέρσεϋ.

Ο Baraka υπήρξε επίσης δέκτης σφοδρής κριτικής. Κάποια από τα έργα του χαρακτηρίστηκαν ομοφοβικά, ρατσιστικά ή σεξιστικά. Ιδιαίτερος σάλος είχε ξεσπάσει μετά τις επιθέσεις τις 11ης Σεπτεμβρίου όταν έγραψε ένα ποίημα το οποίο θεωρήθηκε αντι-σημιτικό και οδήγησε στην καθαίρεσή του από Poet Laureate του Νιου Τζέρσεϋ.

Πέθανε τον Ιανουάριο του 2014, σε ηλικία 79 ετών. Παρά την έντονη κριτική που δέχθηκε κατά καιρούς, άφησε αδιαμφισβήτητα μια σημαντική λογοτεχνική και πολιτιστική κληρονομιά. Όχι μόνο για τα μεγάλης λογοτεχνικής αξίας κείμενά του αλλά και για την επιρροή που άσκησε στους νέους αφροαμερικανούς συγγραφείς και το σημαντικό ρόλο που έπαιξε στην ανάπτυξη της λογοτεχνίας των μαύρων.  

The following two tabs change content below.

Κουνουγάκης Μάνος

Γεννήθηκε το 1985 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι απόφοιτος του τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο πανεπιστήμιο του Έσσεξ με ειδίκευση στην Αμερικάνικη Λογοτεχνία. Η διδακτορική του έρευνα εστιάζει στις τραγωδίες της Αγγλικής Παλινόρθωσης. Συγγραφικά ασχολείται με το διήγημα, την ποίηση και τη θεατρική γραφή. Κείμενα, άρθρα και μεταφράσεις του έχουν εκδοθεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ανήκει στη τριμελή συντακτική ομάδα του περιοδικού Prachya Review, από το Mπαγκλαντές. (www.prachyareview.com/)

Latest posts by Κουνουγάκης Μάνος (see all)

About The Author

Γεννήθηκε το 1985 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι απόφοιτος του τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο πανεπιστήμιο του Έσσεξ με ειδίκευση στην Αμερικάνικη Λογοτεχνία. Η διδακτορική του έρευνα εστιάζει στις τραγωδίες της Αγγλικής Παλινόρθωσης. Συγγραφικά ασχολείται με το διήγημα, την ποίηση και τη θεατρική γραφή. Κείμενα, άρθρα και μεταφράσεις του έχουν εκδοθεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ανήκει στη τριμελή συντακτική ομάδα του περιοδικού Prachya Review, από το Mπαγκλαντές. (www.prachyareview.com/)